Het kabinet wil psychische mishandeling en dwingende controle expliciet strafbaar stellen. Een nieuw wetsvoorstel moet politie en justitie meer mogelijkheden geven om eerder in te grijpen bij huiselijk geweld, nog voordat de situatie escaleert naar lichamelijk geweld of erger.
Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid legt uit waarom de huidige wet tekortschiet: “Het heeft grote gevolgen voor slachtoffers, maar is op dit moment niet altijd strafbaar. Daardoor kunnen politie en justitie te weinig optreden, ook in situaties die ernstig zijn of escaleren.” Het voorstel werd al in de vorige kabinetsperiode aangekondigd door toenmalig staatssecretaris Coenradie, als instrument om femicide — het doden van vrouwen door een (ex-)partner — te voorkomen.
Wat verandert er concreet?
Deskundigen beschouwen psychisch geweld doorgaans als een voorstadium van lichamelijk geweld en femicide. Toch is aangifte doen voor veel slachtoffers een hoge drempel, mede omdat de juridische mogelijkheden bij puur psychisch geweld beperkt zijn. Het wetsvoorstel pakt dit op twee manieren aan.
Ten eerste krijgt het Openbaar Ministerie de bevoegdheid om op eigen initiatief te vervolgen voor dwingende controle, psychische mishandeling en stalking. Slachtoffers hoeven dus niet langer zelf aangifte te doen voordat justitie kan optreden.
Ten tweede wordt de strafmaat bij dodelijke misdrijven aangescherpt. Een bekend knelpunt in rechtszaken rond femicide is dat voorbedachte rade zelden bewezen kan worden, waardoor daders worden veroordeeld voor doodslag in plaats van moord — met een lagere straf als gevolg. Voortaan kan een rechter dezelfde maximumstraf opleggen als voor moord — levenslang of dertig jaar — wanneer aan het dodelijke misdrijf aantoonbaar dwingende controle of psychische mishandeling voorafging.
Het wetsvoorstel regelt daarnaast ook sextortion: afpersing met seksueel beeldmateriaal van een ander. Momenteel is dit alleen strafbaar wanneer het slachtoffer daadwerkelijk ergens toe gedwongen wordt. Onder de nieuwe wet volstaat de dreiging alleen al als grond voor vervolging.
Het voorstel ligt nu open voor publieke consultatie. Na verwerking van de reacties stuurt het kabinet een definitief wetsvoorstel naar de Eerste en Tweede Kamer, die er vervolgens over zullen debatteren en stemmen.