Schisma in de Rooms-Katholieke Kerk
Het Vaticaan heeft zes bisschoppen van de ultraconservatieve Priesterbroederschap Sint Pius X (SSPX) geëxcommuniceerd nadat de broederschap vier nieuwe bisschoppen wijdde zonder pauselijke toestemming. De afdeling voor de geloofsleer van het Vaticaan bevestigde de maatregel in een officiële verklaring. Met deze stap is een formeel schisma binnen de Rooms-Katholieke Kerk een feit geworden — een breuk die al geruime tijd in de lucht hing en waaraan meerdere waarschuwingen van de paus voorafgingen.
De wijdingsceremonie vond gisteren plaats in het Zwitserse bergdorp Écône, de historische thuisbasis van de broederschap. De twee nog levende bisschoppen van de SSPX leidden de plechtigheid, die werd bijgewoond door duizenden gelovigen. Het Vaticaan had de broederschap herhaaldelijk en expliciet opgeroepen de ceremonie niet door te laten gaan, maar die oproepen werden in de wind geslagen.
De zwaarste maatregel van de Kerk
Excommunicatie is de zwaarste sanctie die de Rooms-Katholieke Kerk kan opleggen. Wie geëxcommuniceerd wordt, is uitgesloten van de Kerk en mag niet langer deelnemen aan de sacramenten en andere rituelen, totdat hij of zij tot inkeer komt en officieel verzoekt om heropname. Niet alleen de zes betrokken bisschoppen, maar ook priesters van de broederschap zijn getroffen door de maatregel. Daarnaast waarschuwt het Vaticaan dat gewone gelovigen die formeel lid zijn van de SSPX eveneens het risico lopen op excommunicatie.
Broederschap houdt voet bij stuk
De SSPX verdedigt haar beslissing en stelt dat de wijdingen noodzakelijk waren omdat slechts twee van de vier bisschoppen die in 1988 werden gewijd nog in leven zijn. Zonder nieuwe bisschoppen zou de broederschap haar voortbestaan niet kunnen garanderen, aldus de redenering. Tegelijkertijd beschuldigt de SSPX de Rooms-Katholieke Kerk ervan te zijn afgedwaald van het ware geloof — een verwijt dat de diepe theologische kloof tussen beide partijen illustreert.
Een geestelijke van de broederschap liet aan persbureau Reuters weten dat men de paus blijft respecteren en voor hem zal blijven bidden. “Het doet pijn om door je vader gestraft te worden, want je weet dat je niets verkeerd hebt gedaan”, aldus de geestelijke. De voorman van de broederschap voegde daaraan toe dat er al meer dan een jaar is geprobeerd om paus Leo te spreken over de kwestie, maar dat die pogingen op niets uitliepen. “Deze maatregel laat zien dat wij de deur voor de Heilige Vader niet hebben gesloten. Zij hebben de deur in ons gezicht dichtgeslagen.”
Vaticaan betwist lezing van de broederschap
Het Vaticaan spreekt de voorstelling van zaken door de SSPX tegen. Volgens de Heilige Stoel heeft er wel degelijk dialoog plaatsgevonden, onder meer rechtstreeks met de voorman van de broederschap. De paus zou de broederschap meerdere keren persoonlijk hebben opgeroepen de ceremonie af te gelasten. De priesters hebben er desondanks bewust voor gekozen om die oproepen te negeren, aldus het Vaticaan. Met de excommunicatie maakt de Kerk duidelijk dat ongeoorloofde wijdingen zonder pauselijke goedkeuring een fundamentele grensoverschrijding vormen die niet zonder gevolgen kan blijven.