Bij het aanmeldcentrum in Ter Apel is zaterdagavond een 29-jarige man uit Budel aangehouden na een vechtpartij. Het incident illustreert een bredere crisis die al weken sluimert.
Wat gebeurde er precies?
Volgens een verslaggever van persbureau ANP kreeg een oudere asielzoeker plotseling een trap van een onbekende man, waarna een handgemeen uitbrak. De beveiliging greep in en droeg de 29-jarige verdachte over aan de politie. Of hij afkomstig is uit het asielzoekerscentrum in het nabijgelegen Budel of uit het dorp zelf, wil de politie niet zeggen.
De avond verliep breed onrustig. Een klein groepje mannen zocht actief de confrontatie met asielzoekers bij de ingang van het centrum. De politie moest meerdere keren ingrijpen om de situatie te beheersen.
Waarom waren hulpverleners afwezig?
Het was de eerste avond zonder medewerkers van het Rode Kruis en Vluchtelingenwerk Nederland bij de ingang van het aanmeldcentrum. Beide organisaties hadden vrijdagavond besloten hun werkzaamheden op te schorten na twee steekincidenten in twee dagen tijd.
De redenering is helder: het is niet langer veilig genoeg voor hun medewerkers en voor de mensen die zich bij hen melden voor hulp. Het Rode Kruis hielp normaal gesproken bij het instappen in bussen die asielzoekers naar de nachtopvang brengen en hen ’s ochtends terugbrengen naar de ingang. Die schakel viel nu weg.
Overdag zitten er mensen op het grasveld voor de ingang omdat het aanmeldcentrum vol zit — de limiet van tweeduizend personen is bereikt. ’s Avonds blijven er regelmatig groepen mannen achter, en de sfeer is dan soms grimmig.
Wie is verantwoordelijk voor de situatie?
Dat is precies de vraag die onbeantwoord blijft. De NOS belde dit weekend herhaaldelijk met drie partijen: de gemeente Westerwolde, het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het resultaat was een klassieke patstelling.
Burgemeester Velema van Westerwolde is openlijk kritisch. In NRC zegt hij dat er dit weekend 150 extra noodopvangplekken zijn geregeld, maar dat hij vanaf maandag weer meer mensen bij de ingang verwacht. Zijn frustratie is duidelijk: “Al weken is duidelijk dat de situatie steeds grimmiger werd. Maar COA en ministerie grepen niet in. Zonder druk, zonder urgentie gebeurt er niks. Het is een eindeloze herhaling van steeds hetzelfde.”
Wat zijn de onderliggende oorzaken?
De druk op Ter Apel is niet alleen het gevolg van instroom. Een structureel probleem is dat duizenden statushouders — mensen die al een verblijfsvergunning hebben gekregen — nog altijd in asielzoekerscentra verblijven omdat zij geen woning kunnen vinden. Zij bezetten plekken die eigenlijk bedoeld zijn voor nieuwe aanmelders.
Door de overbezetting worden inmiddels alleen de meest kwetsbare asielzoekers toegelaten tot het centrum: voornamelijk vrouwen en kinderen. Alleenstaande mannen worden vaak buiten de poort gehouden, wat de spanningen op het voorterrein vergroot.
Eind mei riep minister Van den Brink gemeenten opnieuw op meer noodopvang te creëren. Die oproep kreeg onvoldoende gehoor. Zolang de doorstroom stokt en de opvangcapaciteit elders tekortschiet, blijft Ter Apel het breekpunt van een systeem onder druk.