De rust rondom de Amerikaanse invoerheffingen was van korte duur. Volgende week vrijdag, op 24 juli, verlopen de tijdelijke importtarieven van 10 procent die president Trump eerder dit jaar instelde. De verwachting is dat er dan een nieuwe reeks heffingen wordt aangekondigd — met mogelijk verdergaande gevolgen dan de vorige ronde.
Trumps handelsbeleid liep eerder dit jaar op een juridische muur. Het Amerikaanse Hooggerechtshof zette een streep door de landspecifieke importheffingen. Als reactie voerde Trump een algemene belasting van 10 procent in op een breed scala aan buitenlandse producten. Die maatregel mag hij echter slechts 150 dagen handhaven zonder toestemming van het Congres. Die termijn verstrijkt komende vrijdag.
Juridisch steviger onderbouwde heffingen in de maak
Op de achtergrond heeft de Amerikaanse overheid de afgelopen maanden gewerkt aan nieuwe juridische grondslagen voor aanvullende tarieven. “President Trump leunt sterk op invoerheffingen voor zijn handelsbeleid en is voortdurend op zoek naar een juridische onderbouwing waarmee hij kan wegkomen”, zegt Elmar Otten van ondernemersvereniging Evofenedex.
Washington onderzocht onder meer of andere landen zich schuldig maken aan overtollige productie. Nog opmerkelijker is een onderzoek naar dwangarbeid — waarbij ook de Europese Unie onder de loep werd genomen. “Het gaat vrij ver om de EU te beschuldigen van dwangarbeid”, zegt Martijn Schippers, douane-expert bij EY en hoofddocent douanerecht aan de Erasmus Universiteit.
Die onderzoeken zijn niet alleen symbolisch. Ze geven de nieuwe heffingen een formeel fundament, waardoor juridische aanvechting een stuk moeilijker wordt. “Deze heffingen kunnen veel moeilijker worden aangevochten omdat er een heel onderzoek aan vooraf is gegaan”, waarschuwt Schippers. Dat onderscheidt ze wezenlijk van de vorige ronde.
De Europese Commissie stelt dat nieuwe tarieven bovenop de afgesproken 15 procent in strijd zouden zijn met de gemaakte afspraken. Washington sluit dat echter niet uit. Die onduidelijkheid is voor veel bedrijven op dit moment minstens zo problematisch als de heffingen zelf.
Dreiging van een nieuwe handelsruzie
Geoffroy Feij van branchevereniging FME schetst de onrust in de technologische sector. “Zij willen vooral weten welke scenario’s zich de komende maanden kunnen voordoen en hoe zij zich daarop kunnen voorbereiden.” Dat is een begrijpelijke vraag. Maar een antwoord is er vooralsnog niet.
Tot nu toe vielen de directe klappen voor Nederlandse exporteurs mee. De afgelopen maanden bleef de schade beheersbaar. De vraag is of dat zo blijft als er een nieuw handelsconflict uitbreekt tussen de EU en de VS — op een moment dat de economische marges toch al krap zijn.
“De onrust en onzekerheid blijft en dat zet financieel natuurlijk behoorlijk wat druk op bedrijven”, zegt Otten. Feij gaat verder: “Dit kan leiden tot Europese tegenmaatregelen en uiteindelijk zelfs tot een handelsoorlog. Dat zou onze leden hard kunnen raken.”
Vorig jaar beloofden Commissievoorzitter Von der Leyen en Trump nog nauwer samen te werken. De komende weken maken duidelijk hoeveel die belofte waard is.