Rusland heeft de Amerikaanse oud-marinier Robert Gilman vrijgelaten, zonder daarvoor een Russische gevangene terug te eisen. Dat is hoogst ongebruikelijk.
Een arrestatie in Voronezj
Het verhaal begint in januari 2022, in Voronezj, een stad ruim vijfhonderd kilometer ten zuiden van Moskou. Daar werd de 32-jarige Gilman — oud-marinier en docent Engels — gearresteerd nadat hij volgens Russische media in dronkenschap een politieagent zou hebben geschopt. De agent raakte niet gewond en trok zijn aanklacht aanvankelijk in. De Russische autoriteiten zetten de zaak desondanks door.
Gilmans vader betwistte de lezing van de Russische autoriteiten. Zijn zoon was onwel geworden, zei hij, en had de agent per ongeluk geraakt. Die verklaring vond geen gehoor bij de Russische rechter. Gilman werd veroordeeld tot een gevangenisstraf van vier en een half jaar.
De situatie verslechterde daarna verder. Nadat Gilman bewakers zou hebben aangevallen, werd zijn straf verlengd tot tien jaar. Vorig jaar verscheen zijn naam op een lijst die persbureau Reuters publiceerde, met daarin tien Amerikaanse burgers die Washington graag terugwilde zien.
Een gezondheidscrisis als keerpunt
In de weken die volgden, verslechterde Gilmans toestand zienderogen. Eind juni werd hij overgebracht naar de psychiatrische afdeling van een Russisch ziekenhuis, zo meldde een belangenorganisatie die de familie bijstaat aan Reuters. Wat zijn exacte gezondheidsklachten zijn, is niet officieel bekendgemaakt.
Gisteren sloegen familieleden publiekelijk alarm. Gilman dreigde te overlijden, lieten zij weten, en zij riepen op tot zijn onmiddellijke vrijlating. Kort daarna volgde het nieuws dat Rusland hem had vrijgelaten. Hij is inmiddels onderweg naar Washington, waar hij medische behandeling zal ondergaan. Volgens een Amerikaanse functionaris, geciteerd door CNN, kan Gilman wel praten maar niet lopen.
Trump claimt persoonlijke rol
President Trump liet via zijn platform Truth Social weten dat hij persoonlijk met de Russische president Poetin had gesproken over de vrijlating. Wat opvalt, is zijn nadrukkelijke bewering dat Rusland er geen Russische gevangene voor terug wilde. Bij eerdere vrijlatingen van Amerikaanse gedetineerden — denk aan Brittney Griner en Evan Gershkovich — vroeg Moskou steevast om een uitruil.
Of Rusland ditmaal werkelijk niets heeft gevraagd, of dat er andere, niet-publieke afspraken zijn gemaakt, is vooralsnog onduidelijk. De Amerikaanse regering heeft zich daar niet over uitgelaten. Het ontbreken van een zichtbare tegenprestatie maakt deze vrijlating in elk geval opmerkelijk — en roept vragen op die voorlopig onbeantwoord blijven.