Trump-regering wil executie militair live uitzenden
De Amerikaanse regering-Trump wil de geplande executie van oud-militair Nidal Hasan later dit jaar rechtstreeks via internet uitzenden. Defensieminister Pete Hegseth maakte dit donderdag bekend. Mocht het plan doorgang vinden, dan plaatsen de VS zich in het gezelschap van Iran en de Taliban — op dit moment de enige regimes ter wereld die openbare terechtstellingen uitvoeren.
Hasan, voormalig legerpsycholoog, werd door een militaire rechtbank ter dood veroordeeld voor de aanslag die hij in 2009 pleegde op de militaire basis Fort Hood in Texas. Hij schoot dertien militairen dood die op het punt stonden uitgezonden te worden naar Afghanistan. Nog eens 32 mensen raakten gewond. De executie staat gepland voor 3 december.
„We zullen ervoor zorgen dat mensen het kunnen zien”, zei Hegseth. „Want mensen moeten begrijpen dat er ernstige gevolgen zijn voor dit soort dingen.” Hasans advocaten zeggen nog juridische mogelijkheden te zien om de executie te voorkomen. Het Witte Huis had vrijdag nog niet bevestigd of president Trump ook de livestream steunt, al heeft hij wel ingestemd met de gekozen executiemethode: het vuurpeloton.
Een select en twijfelachtig gezelschap
Openbare executies zijn zeldzaam geworden. Amnesty International telde in haar jaarlijkse rapport over 2025 wereldwijd 2.707 executies — het hoogste aantal sinds 1981, de duizenden Chinese executies nog niet meegerekend. Van al die terechtstellingen vonden er slechts zeventien in het openbaar plaats, verdeeld over twee landen.
Het Iraanse ayatollahregime hing elf mensen publiekelijk op, op een totaal van 2.159 executies. De Taliban in Afghanistan voerden zes openbare executies uit door middel van een vuurpeloton. Verder niemand.
De praktijk geldt breed als extra vernederend voor de veroordeelde zelf, en als potentieel traumatiserend voor nabestaanden en getuigen. Daar komt bij dat de Amerikaanse regering nog geen antwoord heeft gegeven op de vraag hoe zij en grote techbedrijven willen voorkomen dat de beelden breed gaan circuleren op sociale media — ook in de tijdlijn van minderjarigen of mensen die er niet mee geconfronteerd willen worden. Het herinnert aan de propagandavideo’s waarmee Islamitische Staat eerder deze eeuw zijn openbare executies de wereld instuurde.
Een praktijk uit een ver verleden
De laatste openbare executie op Amerikaanse bodem dateert van 1937, toen een veroordeelde moordenaar in Missouri in het openbaar werd opgehangen. Van televisie of internet was nog geen sprake. De laatste executie van een Amerikaanse militair vond plaats in 1961: een soldaat eindigde aan de galg wegens de verkrachting van een elfjarig Oostenrijks meisje. De familie van het slachtoffer pleitte voor zijn leven, maar president Kennedy handhaafde het besluit van zijn voorganger Eisenhower.
Bij militaire en federale executies heeft de Amerikaanse president het laatste woord. Trump maakt daar nadrukkelijk gebruik van. In de laatste zes maanden van zijn eerste ambtstermijn liet hij dertien mensen executeren die al jaren op voltrekking van hun doodstraf wachtten. Zijn opvolger Biden schortte alle federale executies op. Trump hief dat moratorium bij zijn terugkeer in het Witte Huis begin 2025 onmiddellijk op.
In de praktijk had Bidens beslissing beperkt effect, omdat hij aan het einde van zijn termijn 37 van de 40 federale doodvonnissen had omgezet in levenslang. Het zijn daardoor vooral afzonderlijke staten die executies uitvoeren — en dat doen ze de afgelopen jaren steeds vaker. In 2025 werden 47 doodvonnissen voltrokken, het hoogste aantal sinds 2009.
Herlevende steun in de publieke opinie
De opleving op staatsniveau en Trumps nadrukkelijke omarming van de doodstraf lijken hun weerslag te hebben op de publieke opinie. Pew Research volgt de Amerikaanse steun voor de doodstraf al sinds 1936. Die steun piekte in 1995 op 80 procent, daalde vervolgens twintig jaar lang tot onder de helft in 2016, maar stijgt de afgelopen vijf jaar weer. Deze zomer zei twee derde van de ondervraagden de doodstraf voor moordenaars te steunen.
Tegelijkertijd kampen veel staten met een praktisch probleem. Farmaceutische bedrijven uit Europa en de VS weigeren al jaren de benodigde injectiemiddelen te leveren. Begin deze maand liep een executie in Tennessee volledig mis: Christa Pike bleef na twee doses pentobarbital in leven en moest met spoed naar het ziekenhuis worden gebracht, waar ze deze week weer bij bewustzijn kwam. Het incident illustreert dat dodelijke injectie geen onproblematisch alternatief vormt voor oudere methoden als de gaskamer, de elektrische stoel of het vuurpeloton.
Straf of machtsvertoon
Amerikaanse voorstanders van de doodstraf beroepen zich doorgaans op de Bijbel. De streng-islamitische regimes in Teheran en Kabul zeggen de sharia te volgen. Critici beschouwen zulke religieuze argumenten als een rookgordijn.
Zeker wanneer een executie publiekelijk plaatsvindt, dient zij niet zozeer als straf. Ze dient om te laten zien wie er de baas is in het land.