Op 24 september ontvangt het Witte Huis voor het eerst in een decennium een Chinese president. Xi Jinping zal de drempel oversteken van een gebouw dat hij voor het laatst betrad in 2015, toen Barack Obama hem ontving. Sindsdien is de wereld grondig veranderd: een handelsoorlog, een pandemie, een technologische wapenwedloop en een diepgaande herordening van de mondiale machtsverhoudingen liggen tussen die twee bezoeken. De ontmoeting tussen Donald Trump en Xi Jinping is daarmee meer dan een diplomatiek protocol — het is een momentopname van een relatie die de toon zet voor de wereldeconomie en de geopolitieke stabiliteit.
De handelswapenstilstand als fundament
Het meest concrete en meest urgente dossier op de agenda is de handelswapenstilstand die de twee landen eerder dit jaar sloten. Die overeenkomst voorkwam een verdere escalatie van tarieven die inmiddels boven de honderd procent waren opgelopen en die de mondiale toeleveringsketens onder ernstige druk hadden gezet. De stilstand loopt op 10 november af, en de markten kijken nauwlettend toe of Trump en Xi bereid zijn die termijn te verlengen. Een verlenging is geen triomf, maar wel een noodzakelijke voorwaarde om verdere schade te voorkomen.
Concrete handelsafspraken kunnen betrekking hebben op landbouwproducten en niet-tarifaire handelsbelemmeringen, en er liggen voorstellen op tafel voor een wederzijdse tariefverlaging ter waarde van dertig miljard dollar. Experts zijn evenwel sceptisch over de kans op grote doorbraken. De verwachting is dat beide leiders eerder een relatief bestand bestendigen dan een historisch akkoord ondertekenen. Dat is op zichzelf niet niets: in de huidige geopolitieke context is stabiliteit een resultaat.
Uiteenlopende prioriteiten bemoeilijken de agenda
Buiten de handel liggen de geopolitieke agenda’s van beide leiders opvallend ver uit elkaar, wat de top een inherente complexiteit geeft. Trump richt zijn aandacht primair op Iran, een dossier dat voor hem zowel binnenlands als strategisch van groot belang is. Xi daarentegen heeft Taiwan als zijn centrale zorg, een kwestie die voor Peking van existentieel nationaal belang wordt beschouwd. Beide onderwerpen raken aan de kern van de eigen machtspositie van de respectieve leiders, wat de ruimte voor wederzijdse concessies beperkt.
Dat verschil in prioriteiten betekent niet dat er niets te bespreken valt, maar het maakt een geïntegreerde agenda moeilijker te construeren. Iedere toegeving op het ene dossier roept onmiddellijk vragen op over de wederkerigheid op het andere. De top dreigt daarmee te verzanden in een reeks parallelle gesprekken zonder gemeenschappelijke noemer, tenzij beide kanten bereid zijn hun agenda’s te verbreden.
Kunstmatige intelligentie als nieuw strategisch terrein
Een onderwerp dat in eerdere topontmoetingen nauwelijks een rol speelde, maar nu nadrukkelijk op de agenda staat, is kunstmatige intelligentie. De technologische concurrentie tussen de Verenigde Staten en China op dit terrein is de afgelopen jaren sterk geïntensiveerd, met exportrestricties, investeringsverboden en een strijd om chipproductiecapaciteit als zichtbare uitingen. Toch wordt verwacht dat Trump en Xi ook de mogelijkheden van samenwerking verkennen, met name op het gebied van regulering en het beheersen van de risico’s die geavanceerde AI-systemen met zich meebrengen.
Of die verkenning tot concrete afspraken leidt, valt te betwijfelen. De technologische rivaliteit is te diep geworteld en de binnenlandse druk in beide landen te groot om snel tot gezamenlijke kaders te komen. Maar het feit dat het onderwerp überhaupt op de agenda staat, is veelzeggend: beide grootmachten erkennen dat de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie een dimensie heeft die nationale grenzen overstijgt.
Wat de top werkelijk kan opleveren
De meest realistische uitkomst van de ontmoeting is wellicht de aankondiging van verdere ontmoetingen. Trump en Xi zouden elkaar in november opnieuw kunnen treffen tijdens het Asia-Pacific Economic Cooperation-forum in het Chinese Shenzhen, en Trump zou Xi naar verwachting uitnodigen voor de G20-top in december, te houden in zijn Doral-resort in Miami. Dat diplomatieke ritme — regelmatig contact op het hoogste niveau — heeft op zichzelf een stabiliserende werking, ook als de inhoudelijke resultaten beperkt blijven.
Het staatsbezoek van Xi aan het Witte Huis is in de eerste plaats een signaal: dat de twee grootste economieën ter wereld bereid zijn met elkaar te spreken, de telefoon op te nemen en aan dezelfde tafel te zitten. In een periode van toenemende fragmentatie van de wereldorde is dat geen vanzelfsprekendheid. De echte maatstaf voor succes is niet het communiqué dat na afloop wordt uitgebracht, maar de vraag of de handelswapenstilstand standhoudt en of de twee leiders een kader vinden om hun diepgaande meningsverschillen beheersbaar te houden. Dat is minder spectaculair dan een groot akkoord — maar in de huidige omstandigheden misschien het meest haalbare en het meest waardevolle.