Het WK Turnen in Rotterdam, dat aanstaande zaterdag van start gaat, begint al voor de eerste oefening met een diplomatiek incident. Nederland weigert visa te verstrekken aan drie Russische turnsters, onder wie wereldkampioene meerkamp Angelina Melnikova. Dat meldt de Russische turnbond. Ook Viktoria Listoenova en Anna Kalmykova worden niet toegelaten tot het Schengengebied.
Volgens de Russische sportorganisatie beschouwen een of meer Schengenlanden de drie atletes als een „bedreiging voor hun internationale betrekkingen”. De Nederlandse overheid heeft zich hierover vooralsnog niet publiekelijk uitgelaten. De exacte gronden voor de visumweigering blijven daarmee onduidelijk.
De achtergrond van de zaak is niet los te zien van de bredere uitsluiting van Russische sporters die volgde op twee ontwikkelingen: de reeks dopingschandalen die Rusland al jaren achtervolgen, en de grootschalige militaire inval in Oekraïne in februari 2022. Die combinatie leidde tot een internationale schorsing van Russische sporters door het Internationaal Olympisch Comité. Afgelopen zomer hief het IOC die schorsing voorlopig op, al is nog niet beslist of Russische atleten bij een eventuele medaillewinst hun nationale vlag mogen tonen en het volkslied mogen laten spelen.
Het toernooi in Rotterdam is meer dan een gewoon kampioenschap. Het WK fungeert als kwalificatietoernooi voor landen die zich willen plaatsen voor de Olympische Spelen van 2028 in Los Angeles. Voor Rusland staat er dus sportief veel op het spel.
De Russische bond reageert fel. Ze kondigt aan het IOC en de Internationale Gymnastiek Federatie te zullen verzoeken het WK niet te laten meetellen als kwalificatiemoment, en spreekt van discriminatie door Nederland. Of dat verzoek enige kans van slagen heeft, is hoogst onzeker: internationale sportorganisaties hebben tot nu toe weinig neiging getoond om visumkwesties van individuele landen te doorkruisen.
De situatie plaatst het spanningsveld tussen sport en geopolitiek opnieuw scherp in beeld. Sporters als Melnikova — die haar wereldtitel behaalde los van de politieke context waarin haar land opereert — bevinden zich in een positie waarin diplomatieke beslissingen hun carrière direct raken. Tegelijk is het begrijpelijk dat landen die de Russische agressie in Oekraïne veroordelen, terughoudend zijn bij het verlenen van toegang aan burgers die, ook onbedoeld, als symbool kunnen fungeren voor een staat in oorlog.
Hoe de internationale gymwereld hiermee omgaat in de aanloop naar Los Angeles 2028, zal de komende maanden duidelijk worden. Het WK Rotterdam begint zaterdag — met of zonder de Russische kampioenen.